Skip to main content
0 items | € 0,00
incl. verzendkosten

Januari 2015: De kas van toen en nu

01 januari 2015
Emiel van den Berg

Pas eind 1800 deed glas zijn intrede in de particuliere nutstuin. Glas werd al gebruikt bij de bouw van herenhuizen en oude ramen kregen een tweede leven in de vorm van platglas; lage bakken die aan de bovenzijde worden afgesloten door bijna horizontaal gelegde glasplaten. In de bakken zaaide en plantte men laagblijvende gewassen als sla, kruiden en bijvoorbeeld meloen.

Januari 2015: De kas van toen en nu

De kas van toen en nu

De eerste kas
De 21 ste eeuw is revolutionair begonnen, met tal van veranderingen die de wereld(economie) op zijn kop zetten. Een eeuw geleden gebeurde hetzelfde tijdens de industriële revolutie. Wie denkt dat er daarvoor maar weinig inventiefs gebeurde, zit er naast. Kijk naar de Romeinen die vanuit het oude Rome heel Europa innamen en tal van revolutionaire ideeën introduceerden.

Eén daarvan was de introductie van de glastuinbouw. Al in de eerste eeuw voor Christus ontstond het principe van de serre. Zo’n serre bestond toen nog uit houten bakken waarin doorzichtige stenen (het toen zeer schaarse en kostbare vulkanisch glas) dienst deden als ramen . Groenten waren zo eerder én buiten het traditionele seizoen te oogsten. Die eerste botanische ‘serre’ werd omschreven als een kleine tuin waarin het nooit vriest. Omdat vulkanisch glas zo schaars en kostbaar was, stond de verdere ontwikkeling van de serre tijdens de eeuwen die volgden bijna geheel stil.

Import subtropische planten
Vanaf de 17 de eeuw was er, vanwege de eerste wereldreizen die men vanuit Europa maakte, de introductie van een groot aantal planten afkomstig uit de verre werelddelen. Deze vaak (sub)tropische planten kregen hier beschutte groeiplaatsen. In ommuurde tuinen  creëerde men een microklimaat waarin vooral zuidelijke fruitgewassen (bijv. druiven, amandel en kiwi) goed floreerden. Een enkele keer maakte men dubbele muren met tussen de muren een stookgelegenheid om de muren extra warmte te laten uitstralen.

Jean de la Quintinye (1626-1688) tekende moes- en fruittuinen (o.a. die van Vaux-la-Vicomte) en werd beroemd omdat het hem lukte om fruit en groenten ook buiten het gangbare seizoen vers aan te kunnen bieden.    

 

Foto 1 – Het stookgat in de dubbele muren rond de oude fruit- en groentetuin bij Packwood House (Engeland).

Foto 2 – Tegen het torentje achterin is het stookgat nog net zichtbaar. De muur en achter en muur rechts zijn dubbelwandig en werden vroeger tijdens koude winters via het stookgat warm gehouden.

De oranjerie
Rond de 18 de eeuw groeide de interesse in de subtropische Citrus en de eeuwen die volgden bleef de sinaasappelplant  populair. De eerste verzamelaars maakten indruk met hun collectie, het was een manier om te imponeren. In de noordelijke landen groeiden de planten gedurende de zomer in grote bakken op beschutte binnenplaatsen. ’s Winters moest er beschutting komen. Die kwam er in de vorm van oranjerieën -  het woord orange is Frans voor sinaasappel – die vaak alleen bij rijke adellijke families te zien waren en soms prachtig ontworpen waren.    

Foto 3 en 4 – De oranjerie in de botanische tuin van het Schotse Edinburgh werd gebouwd in 1834. Niet alleen om Citrus-planten te beschermen overigens, er was hier ook een indrukwekkende collectie palmen en boomvarens. Vandaar de hoogte van de kas die, samen met de uitbreidingen die volgden, tot op de dag van vandaag nog veel (sub)tropische planten huisvest.

Afgedankte ramen
Pas eind 1800 deed glas zijn intrede in de particuliere nutstuin. Glas werd al gebruikt bij de bouw van herenhuizen en oude ramen kregen een tweede leven in de vorm van platglas; lage bakken die aan de bovenzijde worden afgesloten door bijna horizontaal gelegde glasplaten. In de bakken zaaide en plantte men laagblijvende gewassen als sla, kruiden en bijvoorbeeld meloen.

Foto 5 en 6 – Traditioneel platglas dat op een eenvoudige manier en afhankelijk van de buitentemperatuur open en dicht kan worden gemaakt.

Victoriaanse kas
Gedurende de 19 de eeuw deed de kas zoals wij die nu kennen zijn intrede. Bekend is de zg. Victoriaanse kas in een romantische en sierlijke stijl. Het meest in het oogspringende bij een Victoriaanse kas zijn de versieringen aan/op de nok, bij de ene kas uitbundiger dan bij de andere. Behalve decoratief zijn die versieringen ook nuttig omdat ze vogels belemmeren op de nok plaats te nemen.

Foto 7 – Voorbeeld van een rijk versierde ...                                  
Foto 8 – ... en een wat meer bescheiden Victoriaanse kas.


Foto 9 – Grote plantenkas in de botanische tuin van Buenos Aires die gebaseerd is op de bouwstijl van de Victoriaanse kas.


Foto 10 – Pas toen de nutsfunctie van een tuin minder belangrijk werd, kreeg de tuin – en daarmee ook de kas – een meer decoratieve rol. Ook de planten in de kas veranderen, van nuts- naar vaak verzamelaarplanten. Hedendaagse kassen zijn ook meer bescheiden van omvang dan de kassen van vroeger. Steeds vaker kwamen ze ook tegen het huis aan in de vorm van een serre.

Foto 11 en Foto 12
Vroeger groeiden in kassen vaak frisgewassen als perzik en druif. In oude kassen is nog de traditionele manier van aanplant  te zien waarbij de planten buiten worden geplant (met voldoende regenwater binnen bereik) en binnen groeiden (lekker warm, goed voor het rijpen).

Emiel van den Berg
www.emielvandenberg.nl
uitgever van De Tuin in vier seizoenen

Vanaf juli tot eind september en wellicht begin oktober als het weer zacht blijft kan je gaan oogsten of plukken oftewel het plukseizoen is begonnen. Bloemen, appels, pruimen, peren, aardbeien, …..
Heb je last van een verwoeste tuin na harde windvlagen of regenbuien? Een plantensteun kan de oplossing zijn tegen de vernieling van de planten in de tuin. Help de planten met wat stevigheid. Op deze manier ben je de storm voor en zorg je ervoor dat de tuin vol staat met sterke vaste planten. De plantensteunen zijn er in allerlei verschillende soorten en maten om de planten een steun te geven die de plant nodig heeft.
Zomer 2018: regentonnen bleven leeg en op veel plaatsen was er een sproeiverbod. Bloeiende borders hebben het vorige jaar zwaar gehad en op veel plaatsen lagen de planten er slap en verwelkt bij. Liefhebbers van bloeiende planten kijken met lede ogen naar de droge lente van dit jaar. Krijgen we weer een zomer met extreem warme temperaturen? Hoe zorgen we voor mooie borders bij dit soort warme, droge zomers?
Iedere tuinliefhebber krijgt er mee te maken; het bewateren van de tuin. Met een mooie gieter langs de potten en perken lopen, is natuurlijk heel idyllisch maar bij een grotere tuin is dat een tijdrovende klus. Gelukkig zijn er een heleboel soorten sproeihulpen in omloop. Voor iedere tuineigenaar wat wils.
Wil jij je komende zomer niet ergeren aan mossig gazon, met hier en daar een kale plek en paardenbloemen? Natuurlijk vraagt dit een beetje aandacht en tijdsinvestering, maar de weg naar een mooi groen gazon is niet lang en ingewikkeld. Begin vandaag met onderstaande tips en je buren zeggen deze zomer; het gras bij de buren is groener!
Eetbare bloemen zijn hip! Ze maken ieder gerecht tot iets feestelijks. Bloemblaadjes van rozen en viooltjes geven een vrolijke aanblik. Maar ook als kruid in een gerecht kunnen bloemen een extra dimensie toevoegen. Proef of de smaak meer honingachtig is of pittig en probeer het eens uit!
Ben je ook graag in de winter met tuinplanten bezig, maar hou je niet van nat weer? Wil je in alle seizoenen graag groenten uit eigen tuin, maar woon je in Nederland? Je hebt mediterrane planten, maar je vindt de winterhoezen geen sieraad voor je tuin? Dan is een tuinkas wellicht een mooie oplossing voor jou.

Archief

Opgelet, deze website gebruikt cookies, voor meer info klik hier.

© 2019 De Wiltfang ®  |  Industrieweg 7  |  3738 JW Maartensdijk  |  Tel.: 0346 - 218 111  |  info@dewiltfang.nl

KvK: Utrecht 30097552  |  BTWnr NL: NL.009181003.B01 | 

inloggen
Gebruikersnaam
Wachtwoord
Onthoud me
Nog geen klant? Maak een account aan.
Wachtwoord vergeten? Wachtwoord resetten.